• Ann Veronica Janssens: ‘technologie omzetten in pure schoonheid’

     Het Centrum voor Hedendaagse Kunst ‘Wiels’ te Brussel is tot 6 december gevuld met schitterend werk van Ann Veronica Janssens. Het minste dat we van deze kunstenares kunnen zeggen is dat ze gans haar loopbaan heeft getimmerd aan een oeuvre dat vandaag een solide indruk nalaat. Ondanks haar technologische benadering bij de creatie van het kunstwerk sluit Janssens zeer dicht aan bij de hedendaagse schilder- en beeldhouwkunst met een ruimtelijk perspectief. Waar normaal op muren schilderijen moeten hangen verschijnen dia projecties, films en installaties waarin kleur, geometrie en geluid waargenomen worden. De beelden flitsen voorbij of staan stil maar laten een indruk na in het geheugen van de kijker. Kunst in een kosmopolitisch tijdperk. In deze vorm overtreft Janssens de schilderkunstige principes. Zo is er een video te zien waarin de kunstenares op zoek gaat naar de geometrische vormen van de architectuur in de oude gerestaureerde Wielsgebouwen. Ze filmt er ondermeer een kamerhoek waarin de vloer en twee opstaande witte muren te zien zijn. Het detail voor licht en schaduw maakt het kunstwerk duidelijk. De projectie wordt bovendien zodanig uitvergroot en gemanipuleerd waardoor de vlakken een marginale plastische figuratie verkrijgen. De research die is uitgevoerd om tot dit resultaat te komen is significant voor de wijze waarop de kunstenares al haar werken concipieert, met grote technische precisie.  Ze dwingt ons om de beelden te observeren. En zo ontstaat er een driedimensionale relatie tussen de kunstenares, het werk en de kijker. Omdat het hier om een filmisch beeld gaat is dit meteen het ‘levend’ bewijs dat het ‘kunstwerk’ geen statisch voorwerp is, al is dit uiteraard geen uitvinding van Ann Veronica Janssens.

    Deze communicatie is niet zo voor de hand liggend als men Liquid Bar (2009) bekijkt, een op één zijde gepolijste ijzeren staaf die op de grond liggend het licht van de omgeving in het staal laat schijnen. Ann Veronica Janssens bevestigd hiermee dat ze een ‘plastisch’ kunstenaar is in de ware betekenis van het woord en haar statuut van multimediaal kunstenares niet kan losgekoppeld worden van een esthetisch gedachtegoed. In elk geval laat deze toegevoegde waarde, het gepolijste gedeelte, meer zien dan de I vorm van de balk waaraan een ruimtelijke dimensie wordt toegevoegd.

    5 [320x200]

    Er zijn nogal wat werken die gereconstrueerd zijn uit vroeger genomen opties. Zo is er ‘Red 106 Blue 132’ te zien dat eerder werd gemaakt voor het Musée d’orsay (2003) te Parijs. In een van de galerijen van Wiels staat een constructie (box) die aan de binnenzijde in magisch wit is beschilderd. De witte wanden vangen de kleuren op van 80 knipperende halogeenspots die rood en blauw gefilterd licht laten schijnen in de besloten ruimte. Er ontstaat een soort van diversiteit aan kleuren. Het kijkend oog laat zich nogal eens op het verkeerde been zetten door bij het kijken meer dan 2 kleuren te vermoeden. De intensiviteit waarmede men het werk benadert bepaald immers de waarneming van 2 of meer kleuren. Er ontstaat een breed perspectief aan inzichten, aanvoelen door de zintuigen, waarnemen van de ruimtelijke gevoelens en visuele instabiliteit.

    De geluidsinstallaties ‘Echovrije kamer’ en ‘Sinus/Resonantie’ , beide creaties voor Wiels, zijn 2 mogelijkheden om de geluiden die wij rondom ons opnemen te ordenen, er even bij stil te staan. Wij zijn ons nog amper bewust van de geluidgolven die op ons afkomen. En dat zijn niet enkel radiosignalen, maar ook ronkende frigo’s en/of voorbijrijdende vervoermiddelen. Geluiden, buiten deze voortgebracht door de natuur, zijn onbewust in ons maatschappelijk patroon geslopen en bepalen ook grotendeels ons gedrag. Ze zijn zo sterk aanwezig dat ze niet meer als uitzonderlijk worden waargenomen. In beide projecten probeert Veronica Janssens ons dit bewustzijn bij te brengen. De ‘dove kamer’ verwacht een inspanning van de bezoeker om minimaal geluid op te nemen terwijl ’Rinus/Resonantie’ geluiden opwerpt die eigen zijn aan de fysieke ruimte en de daarin bewegende elementen zoals de bezoeker. Het zijn werken voor zeer gevoelige waarnemers.

    Het totaal aantal in de tentoonstelling opgenomen werken geeft een goed inzicht in het oeuvre van Ann Veronica Janssens. Deze kunstenares heeft zonder twijfel een afspraak met de recente kunstgeschiedenis, zelfs met referenties naar figuren die deze domineren. Maar dit hoeft geen negatieve weerklank te geven aan dit werk. Ann Veronica Janssens koppelt zondermeer inzicht aan esthetisch vermogen.

     

    Roger D’Hondt

    www.wiels.org